Samstag, 7. Juni 2014

Ŝipo rampuŝiĝas al la albordiĝejo sur Amrum


Nur malofte la malgranda insulo Amrum atingas la naciajn novaĵservojn.
Pro akcidento de la pasaĝera ŝipo "Adler-Express" sur la nordmara insulo Amrum je merkredo, la 4a de Junio 2014, vundiĝis minimume dudek sep personoj. Du aŭ tri el tiuj estas en vivdanĝero. Sur la ŝipo troviĝis ducent tridek tri pasaĝeroj. La ŝipo konstruiĝis en 1993 kaj havas maksimuman rapidecon de ĉirkaŭ kvardek kvin kilometroj hore.

Kaŭzo de la akcidento supozeble estis teknika difekto. La ŝipo, kiu havas longecon de preskaŭ kvardek du metroj, puŝiĝis kun rapideco de po dek ĝis dek kvin kilometroj en horo kontraŭ la albordiĝejon en Wittdün. Sur la ŝipo troviĝis multaj lernejanoj kaj maljunuloj. 
Kelkaj pasaĝeroj renversiĝis kaj eksuferis pro skrapvundoj kaj kontuzoj.
 La difektiĝinta ŝipantaŭo


Ĉiuj helpofortoj de la insulo alarmiĝis, fajrobrigadoj, krizkazaj kuracistoj kaj ambulancoj kaj la surloka mara savoŝipo post malonga tempo ĉestis. Post malpli ol unu horo ankaŭ sep helikopteroj inter alia de la federacia armeo, la aŭtomobila klubo ADAC kaj la germana aerosava asocio (Deutsche Luftrettung, DRF) alvenis kaj flugigis gravajn vunditojn al malsanulejoj sur la ĉeftero.

 La unuaj helpantoj

Komence de Majo 2014 mi veturis per ĉi tiu ŝipo de Amrum al Helgoland. Legi mian blogeron: http://esperanto-sh.blogspot.de/2014/05/ekskurso-de-amrum-al-helgoland.html

Samstag, 3. Mai 2014

Ekskurso de Amrum al Helgoland

Germanio havas unusolan longdistancan insulon en la Norda Maro: Helgoland. »Longdistanca« signifas ĉirkaŭ kvindek kilometrojn inter Helgoland kaj la ĉeftero laŭ suda kaj orienta direktoj. En Oktobro 2006 lastfoje ŝipo veturis de la insulo Amrum, kie mi loĝas, al Helgoland. 

Nur nun post pli ol 7 jaroj la ŝip-aranĝejo »Adler-Schiffe« revivigis ekskursojn de Föhr, la najbara insulo de Amrum direkte al la kontinento, kaj Amrum al la »longdistanca« frato.

Leginte la anconcon pri la ŝipekskurso, mi tuj interparolis kun mia familio, kaj post komuna »Jes« mendis biletojn. Je dimanĉo, la sesa de Aprilo 2014, la ekskursantoj kolektiĝis en la haveno de Wittdün. Nia ŝipo, la »Adler-Express« akurate venis el Wyk sur Föhr. La ŝipo havas supran makzelon sur la ŝipantaŭo, kiun ĝi malfermas por enlasi la pasaĝerojn.

La ŝipo nin ne formanĝis, sed elveturigis el la haveno de Wittdün. La interno estis tre plaĉa kaj komforta. Multaj sidlokoj estis malplenaj. Du horojn daŭris la veturo, kaj pro la preskaŭ bela, preskaŭ senventa vetero ni plene ĝuis la veturon.


Oni konstruis la »Adler-Express«-on en 1992/1993 en Svedio. La dizelaj motoroj donas pli ol trimil ĉevalpovojn, kiuj rapidigas la ŝipon al sesdek kilometroj hore. Tamen en la vadomaro kaj en la ĉekontinenta parto de la Norda Maro tiu rapideco ne estas permesita, nur post la elveturo el la naturprotektejo la »Adler-Express« atingas rapidecon de ĉirkaŭ kvardek kvin kilometroj. La akvoradia pelilo premas en ĉiu sekundo sesmil litrojn da akvo tra la duzoj.


Post sesdek-kilometra vojaĝo la ŝipo alvenis dum tempo de malaltmaro. Ni surbordiĝis de sur la ŝipmalantaŭo ne tra la antaŭa buŝo, sed per helpo de ekstre alportita pasaĝera ŝtuparo.


Ne, tio ne povas esti Helgoland. Ĉu oni forrabis nin al Svedio aŭ Norvegio?


Tute klara situacio. Ĉi tie oni vendas alkoholaĵojn grandkvante kaj malmultekoste, krom tiujn cetere ankaŭ dolĉaĵojn kaj cigaredojn. Unuafoje en mia vivo mi vidis botelon kun sepdekprocenta absinto. Ni havis tri horojn por promen-ekskurso sur la insulo kaj tagmanĝo en unu el la restoracioj.


»Ŝipekipaĵoj«.


Inter mil cent kaj mil kvincent homoj vivas sur areo de mil sepcent kvadrataj metroj.


Sur malgranda insulo ankaŭ la ĝardenoj estas malgrandaj.


Kvarcent kvindek ses kilometroj al Berlin, ĉefurbo de Germanio.


Helgoland estas ĉefe roko.


Multaj birdoj nestas sur la rokoj, inter tiuj diversaj mevoj. Ekde 1991 la insulo estas la unusola kovejo de nordaj suloj en Germanio.


La homoj vivtenas sin per turismo, laboras en la Instituto pri esplorado de birdoj (»birdogardejo«) aŭ multspecaj armeaj observ-gardaj radiofoniaj instalaĵoj. Multloke fotografado estas malpermesita. La vetero iom-post-iome griziĝis kaj malboniĝis.


Post la tagmanĝo ekpluvis, estis tempo por reiri sur la ŝipon. Ni adiaŭis de Helgoland, kaj dum la elveturo el la haveno mia fotilo difektiĝis. Tamen mi certe revenos!

Kunmetaĵoj:
akv·o·radi·a | alkohol··o | al·port·it·a | al·ven·i | ĉef·ter·o | ĉef·urb·o | ĉe·kontinent·a | ĉeval·pov·o | difekt··i | dolĉ··o | ek·pluv·i | ekskurs·ant·o | el·vetur·o | el·vetur·ig·i | en·las·i | esplor·ad·o | for·manĝ·i | for·rab·i | fot·il·o | fotograf·ad·o | grand·kvant·e | griz··i | inter·parol·i | kilo·metr·o | kolekt··i | kov·ej·o | kvar·cent | kvar·dek | kvin·cent | kvin·dek | last·foj·e | leg·int·e | long·distanc·a | mal·alt·mar·o | mal·bon··i | mal·ferm·i | mal·grand·a | mal·mult·e·kost·e | mal·permes·it·a | mal·plen·a | mult·lok·e | natur·protekt·ej·o | pel·il·o | permes·it·a | rapid·ec·o | rapid·ig·i | re·ir·i | re·ven·i | re·viv·ig·i | sen·vent·a | sep·dek·procent·a | ses·dek | ses·mil | sid·lok·o | sur·bord··i | ŝip·antaŭ·o | ŝip-aranĝ·ej·o | ŝip·ekskurs·o | ŝip·mal·antaŭ·o | ŝtup·ar·o | tag·manĝ·o | tri·mil | unu·a·foj·e | unu·sol·a | vad·o·mar·o | viv·ten·i

Samstag, 26. April 2014

La aŭtoro Walther Kabel (1878 - 1935)

Walther August Gottfried Kabel (* 8. Aŭgusto 1878 en Danzig; † 6. Majo 1935 en Kleinmachnow ĉe Berlin) estis germana verkisto de distraj romanoj. Oni opinias lin unu el la plej ofte legitaj germanaj popol-verkistoj de la 1920aj jaroj, kiu publikigis dum pli ol dek kvin jaroj ĉiusemajne novan rakonton. Li verkis sub ĉirkaŭ dudek plumnomoj, inter aliaj Walter Kabel, Max Schraut, Olaf Karl Abelsen, W. Belka …

La patro de Walter Kabel estis profesia soldato. Li sendis sian filon al gimnazio. Post la abiturienta ekzameno Kabel studis juron kaj estiĝis referendario.

Supozeble en sia tempo kiel rekruto Kabel ekhavis ekde 1906 kontakton al la eldonisto Max Lehmann, kiu tiam gvidis firmaon de presado kaj eldonado en Berlin (Berliner Druck- und Verlagsgesellschaft). En 1909 Lehmann alinomis sian firmaon al »Eldonejo de modernaj legaĵoj« (Verlag moderner Lektüre) kaj estigis ĝin unu el la plej gravaj eldonejoj de populara literaturo.

Kabel partoprenis la unuan mondmiliton kiel oficiro.

Post la »Nacia Revolucio« de la nazioj en Germanio en 1933 oni deklaris lin aŭtoro de filiteraturo, kvankam li estis membro de NSDAP, la nazia partio. Li eksiĝis el la partio kaj mortis en Majo 1935 pro pafovundo, kiu konjekteble estis sinmortigo.

Pri liaj verkoj:
Por la etforma kajeraro »Männe kaj Max« (Männe kaj Max) de Verlag moderner Lektüre Kabel skribis sub la plumnomo Walther Neuschub pli ol kvindek titolojn. Dum la unua mondmilito li verkis kiel W. Belka dek unu rakontojn por la serio »Das Eiserne Kreuz« (La Fera Kruco). Erotikajn literaturaĵojn li publikigis por la serio »Intime Geschichten« (intimaj historioj) de la eldonejo. Por tiuj li elektis la plumnomon M. E. Schugge (germanlingve por »frenezeta«).

Lia unua krimromano »Das Haus am Mühlengraben« (La domo ĉe la muelila fosaĵo) estis tia sukceso, ke la eldonisto Lehmann proponis, ke li verku kiel ĉefa aŭtoro serion de posemajnaj romankajeroj. La nomo de la serio estis »Der Detektiv« (la detektivo). En 1921 oni ŝanĝis la titolon de la serio al »Harald Harst - Aus meinem Leben« (Harald Harst - El mia vivo). Kabel uzis kiel plumnomon Max Schraut, kiu same estis la mi-rakontanto de la kajeroj. Ĝis 1933 aperis tricent naŭdek ses kajeroj de ĉi tiu serio. En la volumo tricent kvardek ses (»Der Kongreß der Stummen« - La kongreso de la gemutuloj) detektivo Harald Harst parolas Esperanton kun sia amiko Max Schraut.

Plia ampleksa kajeraro estis »Olaf K. Abelsens Abenteuer abseits vom Alltagsweg« (La aventuroj de Olaf K. Abelsen flanke de kutimaj vojoj). Tiuj aventuroj de senkulpa persekutito ĉirkaŭ la terglobo aperis en kvindek poŝlibroj kun cent sesdek ĝis cent naŭdek paĝoj.

Kunmetaĵoj:

ali·nom·i | ĉiu·semajn·e | ek·hav·i | eks·iĝ·i | el·don·ad·o | el·don·ej·o | el·don·ist·o | est·ig·i | est·iĝ·i | et·form·a | fos·aĵ·o | fi·literatur·o | german·lingv·e | kajer·ar·o | konjekt·ebl·e | krim·roman·o | leg·aĵ·o | leg·it·a | literatur·aĵ·o | mond·milit·o | muel·il·a | paf·o·vund·o | part·o·pren·i | persekut·it·o | plum·nom·o | po·semajn·a | poŝ·libr·o | pres·ad·o | publik·ig·i | rakont·ant·o | roman·kajer·o | sen·kulp·a | sin·mort·ig·o | supoz·ebl·e | ter·glob·o | verk·ist·o

Samstag, 15. Februar 2014

Mia legilo por epub-libroj: Pocketbook Mini

Kiu mem faras elektronikajn librojn, neeviteble devas kontroli, kiel diversaj legiloj kaj lego-programoj vidigas la librojn. Male al presitaj libroj aŭ PDF-dosieroj, la lastaj ja estas ekzakta prezentaĵo de presotaĵo, elektronikaj libroj laŭ strikta senso distingiĝas per tio, ke la legilo aŭ legoprogramo adaptas la vidigon al la ekrano de la aparato (komputilo, pletkomputilo, smartfono, legilo). Tial oni kutime ne kalkulas PDF-dosierojn inter e-libroj. El la adapto de la vidigo sekvas, ke ĉiu aparato prezentas la tekston kaj la bildojn laŭ alia maniero. Tial mi havas referencajn legilojn (kindlo 4, kindlo PW 2013), al kiuj mi nun aldonis la kvin-colan legilon Pocketbook Mini. La firmao Pocketbook devenas el Ukrainio, hodiaŭ ĝi estas tutmonde aganta kaj apartenas al la kvin plej grandaj vendantoj de legiloj. La Mini estas nova sur la merkato kaj tiel malgranda, ke mi povas vere meti ĝin en mian ĉemizopoŝon.


La nigra-blanka ekrano havas 800 je 600 rastrumerojn. Oni regas la aparateton per klavoj. Ekzistas krucbutono (kvarvoja butono, kiun oni premas dekstre, maldekstre, supre kaj malsupre, kaj kiu havas en la mezo butonon por »bone, jes«) kaj du kromajn butonojn por foliumi aŭ moviĝi tra menuoj. La vojo tra la menuo kelkfoje estas tro longa. Ĉe Mini mi premas longe la centran krucbutonon, elektas la kvaran menueron »Dosiero« kaj poste la duan menueron »viŝi«. Nun, kiam mi scias tion, tio estas sufiĉe facila. Sed estis malfacile trovi la koncernan menueron.

Kvankam en la aparato agas procezilo kun taktofrekvenco de unu gigaherco, ĝi komence tre malrapide respondis klavopremojn. Kelkfoje ĝi ne reagas post klavopremo por foliumi antaŭen, sed post dua premo ĝi foliumas antaŭen du paĝojn. Intertempe mi ricevis la duan aktualigon por la bazosistemo (firmware), kaj speciale tiu dua aktualigo rimarkeble plibonigis la aparaton.

Pocketbook Mini uzas la programon Adobe Viewer por vidigi la librojn. Tiu programo funkcias pli bone ol la plej multaj legoprogramoj, kiujn oni povas elŝuti por androidaj smartfonoj. Alŝuti libroj mi povas laŭ diversaj vojoj: de komputilo per USB-konekto aŭ per elŝuto el vendejo, kaj mi povas sendi dosieron per retpoŝto al speciala retpoŝta adreso, de kie la dosiero estas plusendata al mia legilo.


Ĝi ne estas elstara, sed resume ĝi estas bona aparato rilate al prezo kaj grando, taŭga kiel unuaŝtupa modelo .



Kunmetaĵoj:

ag·ant·a | aktual·ig·o | al·don·i | al·ŝut·i | aparat·et·o | baz·o·sistem·o | ĉemiz·o·poŝ·o | de·ven·i | disting·iĝ·i | el·star·a | el·ŝut·i |foli·um·i | giga·herc·o | inter·temp·e | kelk·foj·e | klav·o·prem·o | komput·il·o | kruc·buton·o | kvar·voj·a | leg·il·o | leg·o·program·o | mal·dekstr·e | mal·facil·e | mal·grand·a | mal·rapid·e | mal·supr·e | menu·er·o | mov·iĝ·i | ne·evit·ebl·e | plet·komput·il·o | pli·bon·ig·i | plu·send·ata | pres·it·a | pres·ot·aĵ·o | prezent·aĵ·o | procez·il·o | rastr·um·er·o | re·ag·i | ret·poŝt·o | rimark·ebl·e | takt·o·frekvenc·o | tut·mond·e | unu·a·ŝtup·a | vend·ant·o | vend·ej·o | vid·ig·i


Samstag, 7. Dezember 2013

Uragano Xaver super Norda Eŭropo (5a / 6a Decembro 2013)

Je la 5a kaj 6a Decembro 2013 (ĵaŭdo kaj vendredo) la uragano Xaver (en Danlando: Bodil; en Svedio: Sven) furiozis super norda Eŭropo kaj do ankaŭ super Ŝlesvig-Holstinio. Post la uragano Christian, kiu je la 28a Oktobro 2013 pasis super Eŭropo, tiu estis la dua kaj eĉ pli forta ŝtormo dum mallonga tempo. Ĝi venis el Skotlando, kie ĝi kaŭzis gravajn damaĝojn.

La ventoforto superis dek du bofortajn gradojn, la rapideco de ventopuŝoj atingis ĉirkaŭ 140 km/h. En partoj de Germanio la publikaj peraŭtobusa kaj pertrajna trafikoj tute nuliĝis, ĝenerale okazis multaj ĝenoj de trafiko. Lernejoj estis fermitaj, la gelernantoj restis hejme.

Sur la insulo Amrum okazis noktaj kurentoĉesoj, tegmentoj damaĝiĝis, kaj okazis diversaj damaĝoj sur konstruaĵoj. Kelkaj bicikloj renversiĝis kaj difektiĝis. Pramoj ne trafikis, kaj kompreneble la poŝto ne funkciis. Nek leteroj nek pakaĵoj estis elportataj.

Pro la longa daŭro de la uragano de pli ol dudek kvar horoj kaj la samtempa saltondego la danĝera situacio estiĝis ne nur pro la ventego, sed ankaŭ pro la alta maro. La haveno de Wittdün parte subakviĝis. Pro ventopuŝoj kaj la glitiga efiko de salakvaj sprucaĵoj homoj povas facile renversiĝi kaj forgliti en la maron. Kelkaj frenezuloj kiel mi tamen aspiris heroecon kaj faris fotojn kaj video-filmojn en la haveno.

Sume la damaĝoj estis ne tro grandaj. La supervendejoj estis malfermitaj ankaŭ vendrede, ĉar ekzistas devigo provizi la loĝantojn. La longjara konstruado de digoj kaj la firmigo de bordoj bonege efikis. Komunumoj kaj fajrobrigadoj estis preparitaj kaj ekipitaj. Multaj homoj - ankaŭ mi - antaŭzorge aĉetis trinkaĵojn, nutraĵojn, ŝargis elektrajn aparatojn (ĉefe smartfonojn kaj kindlojn) kaj veturigis la aŭtomobilon sur sekuran lokon.

Interesa detalo: WhatsApp estis la plej grava informilo inter familianoj, geamikoj kaj gekolegoj en Wittdün. Ĝis profunde en la nokto oni interŝanĝis bildojn kaj mesaĝojn.

Je la sekva tago: Sabate regas paco kaj malalta maro.

Kunmetaĵoj:

antaŭ·zorg·e | bon·eg·e | damaĝ·iĝ·i | dev·ig·o | difekt·iĝ·i | ekip·it·a | el·port·at·a | est·iĝ·i | fajr·o·brigad·o | famili·an·o | ferm·it·a | firm·ig·o | for·glit·i | frenez·ul·o | ge·amik·o·j | ge·koleg·o·j | ge·lern·ant·o·j | German·i·o | glit·ig·a | hero·ec·o | inform·il·o | inter·ŝanĝ·i | kompren·ebl·e | komun·um·o | konstru·ad·o | konstru·aĵ·o | kurent·o·ĉes·o | lern·ej·o | loĝ·ant·o | long·jar·a | mal·ferm·it·a | mal·long·a | nul·iĝ·i | nutr·aĵ·o | per·aŭtobus·a | per·trajn·a | prepar·it·a | rapid·ec·o | renvers·iĝ·i | sal·akv·a | salt·ond·eg·o | sam·temp·a | skot·land·o | spruc·aĵ·o | sub·akv·iĝ·i | super·vend·ej·o | trink·aĵ·o | vent·eg·o | vent·o·fort·o | vent·o·puŝ·o | vetur·ig·i

Prononcu:

Xaver = Ksaver

La uragano Xaver batas la insulon Amrum. Haveno de la pramoj en Wittdün.